Direct naar navigatie

Topvondst geschonken aan archeologische collectie

Door: Vlaardings Archeologisch Kantoor, Periode: 1000 - 1499, Thema's: Dagelijks leven

Op 14 juni 2018 bezocht Robine Ponte het archeologisch en bouwhistorisch depot van de gemeente Vlaardingen, met in haar tas een absolute topvondst...

Robine Ponte schenkt op 14 juni 2018 een middeleeuwse dolk aan de archeologische collectie van Vlaardingen. Foto: P. Versluis. Archeologische collectie gemeente Vlaardingen

Robine had van haar vader, Henk Ponte, een dolk geërfd. Geen speelgoedexemplaar of een koopje van op de rommelmarkt, maar een exemplaar dat Henk zelf had gevonden toen hij een kleine knul was. Hoewel verschillende mensen tegen Robine zeiden dat ze het wapen gewoon moest verkopen, voelde dat voor haar niet goed. Ze had liefst dat de vondst in Vlaardingen bleef en niet in de vergetelheid raakte. Via de Historische Vereniging Vlaardingen en de stadsarchivaris van Vlaardingen kwam ze met de archeologen van de gemeente in contact.

Zij zijn heel blij met Robine's beslissing om de dolk aan de archeologische collectie van Vlaardingen te schenken. De dolk is in Vlaardingen gevonden en is een tastbaar stukje van de geschiedenis van onze stad en haar inwoners. Bovendien is het wapen een prachtige aanwinst voor de collectie én is het verhaal van de vondst zeker ook de moeite waard!

Henks vondst

Rond 1964 liep Henk Ponte, toen 8 jaar oud, naar de winkel in de Westwijk. Op het net bouwrijp gemaakte terrein tussen de Van Leeuwenhoekstraat en de Hugo de Grootstraat zag hij een puntig voorwerp uit de grond steken. Samen met zijn vriendje rende hij erop af. Henk was er als eerste en trok het voorwerp uit de klei. Het bleek een dolk te zijn. Enthousiast nam hij de vondst mee naar huis om aan zijn moeder te tonen.

Henk heeft zijn vondst jaren gekoesterd. In 1997 gaf hij de dolk tijdelijk in bruikleen aan de gemeente Vlaardingen voor onderzoek.

De dolk

Helaas is onduidelijk of de plaats waar Henk het wapen vond ook de oorspronkelijke plaats van herkomst is. In de jaren '60 werd er immers veel grond verzet in de Westwijk. Dat maakt de vondst echter niet minder interessant.

De middeleeuwse dolk gevonden door Henk Ponte in 1964. Foto: B. Boesman en P. Versluis. Archeologische collectie gemeente Vlaardingen De conservator van het Armentarium in Delft en een specialist uit Schotland hielpen in 1997 om het voorwerp te beschrijven en te dateren. In de kling van de dolk is een geul aangebracht. Zo'n geul wordt vaak een 'bloedgeul' genoemd, maar die benaming is niet juist. De geul diende om het gewicht van het wapen te verminderen en niet om bloed af te voeren.

Ooit heeft er rond de angel een handvat gezeten dat gemaakt was van hout en leer. Dit zijn kwetsbare materialen die redelijk snel vergaan in de bodem. Ze zijn bij dit voorwerp niet bewaard gebleven. 

Doorheen de eeuwen ondergaan de kling en de gevestknop van dolken en zwaarden kleine veranderingen. De vorm van de kling, de gevestknop, de pareerstang en het handvat zeggen dus iets over de ouderdom van het wapen. In de 20e eeuw stelde Ewart Oakeshott een typologie op die we vandaag nog steeds hanteren.

Tekening van de Vlaardingse dolk. Tekenaar: D. Verheij-Schulz. Archeologische collectie gemeente VlaardingenHet blad van de Vlaardingse dolk doet sterk denken aan het subtype XVIII van de typologie van Oakeshott. Dit is het meest voorkomende type in Europa en wordt in de 15e eeuw geplaatst (1410 - 1520). De gevestknop lijkt op het type T3 van Oakeshott, dat tussen 1400 en 1430 gedateerd wordt.

De dolk is vrij eenvoudig van vorm en kon in de middeleeuwen door mannen en jongens van alle klassen gedragen zijn. Toch was het geen alledaags voorwerp en mag de dolk zeldzaam genoemd worden. Een prachtstuk dus voor de archeologische collectie van Vlaardingen dat we zeker gaan koesteren!

Bronnen

T. de Ridder, 1998: VLAK-vondst. Een scherpzinnig onderwerp: Een middeleeuwse dolk uit de Westwijk, in: Terra Nigra 142, p. 26-28.

Reacties