Direct naar navigatie

Spinnen met een spintol

Door: Vlaardings Archeologisch Kantoor, Thema's: Dagelijks leven

Archeologen vinden regelmatig zogenaamde spinsteentjes. De naam verklapt het al: dit voorwerpje gebruik je om draad te maken van wol. Maar hoe gebruik je zo'n steentje bij het spinnen?

Spinnen met een spintol op het middeleeuwse festival in Zürich. Foto: Roland ZH, wikimedia commons
Spinstenen- en schijven

In de archeologische collectie van de gemeente Vlaardingen vind je spinstenen en spinschijven. Spinstenen en  -schijven gebruik je op dezelfde manier. Het verschil tussen deze twee voorwerpjes is het materiaal waaruit ze gemaakt zijn:

  • een spinsteen maak je van gebakken klei;
  • voor een spinschijf of klos gebruik je een andere grondstof zoals been of glas.

Als je een scherf rond maakt en doorboort, dan kan je ook een scherf gebruiken om te spinnen. Omdat de scherf hergebruikt wordt, rekenen wij deze voorwerpjes ook tot de spinschijven.

Steen en stok 

Geel, zwart, wit, rood, bruin... spinstenen heb je in allerlei kleuren. Ook in gewicht en vorm bestaan er veel verschillen. Hoe kan je een spinsteen of spinschijf dan herkennen? Het voorwerp is schijfvormig of conisch en heeft een gat in het midden.

Spintol. Foto: Roland ZH, wikimedia commons.Bij een spinsteen hoort een stok. Samen vormen zij de spintol. De stok wordt door de doorboring van het spinsteentje gestoken. De spinsteen blijft hangen door zijn taps toelopende vorm of blijft steken op een dikker stuk van de stok.

De spinsteen of spinschijf werkt als een vliegwiel tijdens het spinnen. Eénmaal je de spintol laat draaien, zorgt het gewicht en de vorm van de spinschijf ervoor dat de tol langer draait.

Spinnen

Naast een spintol heb je natuurlijk vezels nodig om te spinnen. Wol wordt al heel lang gebruikt om draden mee te maken, maar ook andere vezels zijn geschikt. De Romeinen lieten de bewoners van Vlaardingen bijvoorbeeld de mogelijkheden van vlas ontdekken. Met vlasvezels kan je linnen maken.

Peru, spinnen van alpacawol. Foto: Gert Joling.Om te beginnen met spinnen, trek je eerst voorzichtig plukjes uit de voorraad ongesponnen wol. De vezels draai je tussen je vingers in elkaar tot er een dunne draad ontstaat die voldoende stevig is. Deze draad maak je vast aan de spintol.

Daarna laat je de spintol draaien en verleng je de draad door steeds kleine stukjes wol toe te voegen. Als de spintol bijna de grond raakt, draai je de draad rond de tol. Dan geef je de spintol opnieuw een zetje en verleng je de draad verder.

Hieronder vind je enkele filmpjes waarin getoond wordt hoe een spintol werkt.
Op deze website vind je afbeeldingen van spintollen en -stenen uit heel de wereld.

 

Video's

Peter van der Sluijs spint

Peter van der Sluijs geeft een demonstratie met de spintol. Hij laat ook een opwindtechniek zien waar hij de voorkeur aan geeft.

 

Peter van der Sluijs spint 2

Spinnen met een kleine spintol.

 

Marieken Vogel spint

Spinnen met een grote spintol.

 

Reacties