Direct naar navigatie

Roodbakkend aardewerk

Door: Vlaardings Archeologisch Kantoor

Roodbakkend aardewerk is aardewerk dat door pottenbakkers is gemaakt, en waarvan het baksel na het bakken een rode kleur heeft gekregen.

Deze rode kleur komt van het ijzer dat van oorsprong in de klei aanwezig is. Roodbakkend aardewerk komt vanaf de 13e eeuw voor, in eerste instantie als een luxeproduct in de vorm van Hoogversierd aardewerk.

Een 13e-14-eeuwse bakpan gemaakt van roodbakkend aardewerk. Foto: J. van den Berg

Een eeuw later wordt roodbakkend aardewerk een normaal huishoudelijk product. Samen met grijs aardewerk verdrong het kogelpot aardewerk. Dit zal te maken hebben met de opkomst van stedelijke samenlevingen. Een kenmerk van deze samenlevingen is immers de toenemende specialisatie, bijvoorbeeld van het pottenbakkerberoep. Kogelpot werd nog wel op huishoudniveau gemaakt. Het vormenspectrum van roodbakkend aardewerk neemt toe ten opzichte van dat van de multifunctionele kogelpot. De producten bestaan uit onder andere grapen, vuurstolpen, kommen, bakpannen, lampen en vetvangers. 

In de loop van de 14e eeuw of 15e eeuw verdringt het rode aardewerk ook zijn grijze evenknie. Wellicht is dit het gevolg van gebruik van glazuur, dat wel op rood maar niet op grijs aardewerk aangebracht kan worden. Grijs aardewerk is minder poreus dan roodbakkend aardewerk en daarmee minder waterdoorlatend, waardoor het altijd een voordeel had op het rode aardewerk. Dit voordeel verdween echter door het gebruik van glazuur. Producten waarop glazuur is aangebracht zijn bovendien makkelijk schoon te maken. Glazuur werd dan ook aangebracht op die plekken die vuil werden, zoals de bodems van pannen, de binnenzijde van grapen en schenklippen. Omdat glazuur duur was, werd het in de eerste eeuwen nog spaarzaam aangebracht. Pas vanaf de 16e eeuw worden de meeste producten van een dekkende glazuurlaag voorzien.

Een kopje van roodbakkend aardewerk uit de 16e of 17e eeuw.

Vanaf de 16e-17e eeuw krijgt het roodbakkend product steeds meer concurrentie van andere keramieksoorten zoals faience, porselein en witbakkend aardewerk. Het roodbakkend aardewerk lijkt steeds meer naar de keuken teruggedrongen te worden, waarbij er minder aandacht wordt besteed aan de afwerking van de producten. Dit zien we vooral in de 18e eeuw optreden. Mogelijk is dit het gevolg van de opkomst van de keuken als een aparte ruimte in het huis. Aardewerk kon je functioneel gebruiken zoals bijvoorbeeld een potje of bord, maar het kon ook dienen als statussymbool. Luxueuzer aardewerk imponeerde je gasten. Aangezien het bereiden van het eten zich nu toch aan het oog onttrok, werd het gebruik van mooi afgewerkt kookgerei minder belangrijk.

Bekijk hier het roodbakkend aardewerk dat in Vlaardingen gevonden is.

 

Reacties