Direct naar navigatie

Prehistorisch voorwerp herontdekt

Door: Vlaardings Archeologisch Kantoor, Periode: 8000 v. Chr. - 2999 v. Chr.

De kleinzoon van Adzy Zinkweg komt op visite. Op school heeft hij tijdens de geschiedenisles kennisgemaakt met de prehistorie. Thuis gekomen, vertelt zijn moeder dat oma een prehistorische 'bijl' in de kast heeft liggen. Die wil hij wel eens zien.

Adzy Zinkweg en haar kleinzoon tonen de 'bijl' 

Het verhaal van de bijl

Hoe komt oma aan die 'bijl'? Oma gaat er eens voor zitten, dat is een lang verhaal. De 'bijl' is al lang in de familie. De vader van de man van Adzy heeft de bijl ooit wel eens gekregen van een leerling. Hij was toen directeur van de Groen van Prinstererschool in Rotterdam Zuid. En als hoofd van de lagere school was hij een vraagbaak voor de volksbuurt. De vader van de leerling had de 'bijl' in de jaren vijftig gevonden in de stenenbak van een baggerschip dat baggerde ter hoogte van… Vlaardingen.
 

Bijzonder

Adzy woonde met haar gezin ruim 30 jaar in de Alblasserwaard. In de jaren zeventig vonden daar veel opgravingen plaats. Een goede gelegenheid voor Adzy om de 'bijl' eens aan een expert te laten zien. Zij brengt de 'bijl' bij Leendert Louwe Kooijman, een archeoloog die daar aan het werk is. Hij ziet meteen dat hij met iets bijzonders van doen heeft. Maar hij is op dat moment druk aan het werk. Hij zou zeker nog contact met haar op nemen om de bijl eens goed te bestuderen. Misschien verloor hij het briefje waar haar telefoonnummer op stond, of waren zijn aantekeningen onleesbaar, wat ook de oorzaak mag zijn, de archeoloog nam geen contact op.

Te groot

Het blijft knagen, wat was er dan zo bijzonder aan de 'bijl'? Daarom gaat Adzy jaren later met de bijl naar het Oudheidkundig Museum van Leiden. De deskundigen in het museum bekijken de bijl en maken aantekeningen. Ze twijfelen: de 'bijl' is volgens hen groter dan normale prehistorische bijlen. Adzy bewaart de 'bijl' zorgvuldig, overtuigd dat het iets bijzonders is.

Opnieuw contact

Na het bezoek van haar kleinzoon besluit Adzy om opnieuw contact op te nemen met de archeoloog uit de Alblasserwaard. Leendert Louwe Kooijmans, inmiddels gepensioneerd professor in de prehistorische archeologie, is nog steeds geïnteresseerd. Stuur maar wat foto’s op, mailt hij. Als hij de 'bijl' ziet, is hij het niet eens met de deskundigen uit het museum. Met 15 cm lengte is hij zeker niet te groot voor een bijl. Het gat is duidelijk door mensen gemaakt, en met een prehistorische techniek: het gat loopt daar wijd uit en je kan de klopsporen zien. Toch heeft ook Leendert Louwe Kooijmans zijn twijfels. De vorm van de 'bijl'  is anders dan normaal. Het ziet er uit als een natuurlijke rolsteen en er is ook geen sprake van een echte 'snede', zoals dat hoort bij een prehistorische bijl.

Rolsteen, of gerolde bijl

Leendert Louwe Kooijmans denkt aan twee mogelijkheden: de prehistorische mens heeft een gat geboord in een rolsteen, of het is een bijl die 'rolsteen' geworden is. Van het eerste kent hij wel voorbeelden, van het laatste niet, tenminste niet in deze mate. Maar omdat het een baggervondst is uit de buurt van Vlaardingen, is het goed mogelijk dat de bijl door de branding van de zee of door het stromende water van de rivier afgesleten is.

Spitzhauen

Toch denkt Leendert Louwe Kooijmans er een rolsteenhamer of een zogenoemde Spitshauen in te herkennen. Rolsteenhamers zijn bekend in de omgeving. In Rotterdam is er wel eens een gevonden uit 7500 v. Chr.. In grootte lijkt de bijl echter meer op de spitshak die tussen de 11 en 17 cm lang zijn. Ook zit het gat in de achterzijde, zoals dat hoort bij dit type gebruiksvoorwerp. Spitshauen zijn van ongeveer 5000 tot 3500 v.Chr. ingebruik. Als dit inderdaad zo'n Spitshauen is, dan is hij in elk geval flink afgesleten en afgerond in de branding. Dit is niet ondenkbaar, omdat de oude kust toen dicht bij Vlaardingen lag. Hij zou dan door het baggerschip uit een oude zeeafzetting ergens diep in de bodem zijn opgebaggerd. Tot nu toe kennen archeologen Spitshauen alleen van de zandgronden in Drenthe, Gelderland en Overijssel. Maar dat gold toentertijd ook voor de genoemde rolsteenhamer uit Rotterdam en voor de bijl die leidde tot de ontdekking van de Vlaardingen-cultuur. 

Is het wel een bijl?

Bijl. Dat is het eerste wat je te binnenschiet als je het voorwerp ziet. Toch hebben de prehistorische mensen de steen niet als bijl gebruikt. Zo'n brede bijl is niet gemaakt om mee te hakken. Eerder zal het als wig zijn gebruikt, om hout te splijten. Klopsporen op de kop en de geringe slijtage aan de snede van de bijl wijzen hier op. Het gat gebruikten de houtbewerkers om de wig met een stok op z'n plaats te houden. Of om het voorwerp na gebruik aan op te hangen.

Adzy Zinkweg onthult de bijl

Onthulling

Op 19 oktober onthulde Adzy Zinkweg het voorwerp in het depot van de gemeente Vlaardingen tijdens de opendag. Ze overweegt de steen een publieke plaats te geven.

Reacties