Direct naar navigatie

Vlaardingse gezichten

Door: Vlaardings Archeologisch Kantoor, Periode: 3000 v. Chr. - 1499, Thema's: Dagelijks leven

Een schedel is een intrigerend ding. Die holle oogkassen, die brede grijns. Het heeft wel iets weg van een gezicht, maar een voorstelling van hoe de persoon er in leven uit heeft gezien, is lastig te maken.

Schedel van KrabbeplasmanIn Vlaardingen zijn er verschillende schedels gevonden, die bijna alle afkomstig zijn van de opgraving Gat in de Markt. Één schedel is door jongens gevonden bij de Krabbeplas. Van zes Vlaardingse schedels zijn gezichtsreconstructies gemaakt, waarvan drie inmiddels beroemde Vlaardingse gezichten zijn geworden. Wie herkent niet het markante hoofd van de Boomstamkistman? Het woeste uiterlijk van de Krabbeplasman? En wie was niet verbaasd over de opvallende gelijkenis tussen Eduard Zuiderent en zijn 11e-eeuwse familielid?

De schedel vormt de basis van het gezicht

De schedel bepaalt grotendeels de vorm van het gezicht. Iedere schedel heeft zijn eigen kenmerken, die terugkomen in het gezicht. Zo heeft de Krabbeplasman een kuiltje in de kin en heeft de man die in een boomstamkist was begraven een vooruitstekende kin. Ook vergroeiingen en beschadigingen van de schedel, maken een gezicht karakteristiek. De schedel van het verre familielid van de oer-Vlaardinger vertoont bijvoorbeeld een flinke deuk die ongetwijfeld zichtbaar zou zijn geweest, als hij kalend was. Natuurlijk is het wel zo dat, de kenmerken van een schedel wat minder geprononceerd zichtbaar zijn in het gezicht, wanneer iemand wat meer vet opslaat.

Geslachtskenmerken

Schedels van mannen en vrouwenNaast de individuele kenmerken, verschillen de schedels van mannen van die van vrouwen. Mannen hebben vaak een robuuste schedel met hoekige vormen, terwijl vrouwen een ronde schedel hebben. Maar lang niet iedere schedel voldoet aan deze archetypes: zo zijn er mannen met een rond gezicht en vrouwen die wat hoekiger gelaatstrekken hebben.

Hoe wordt een gezichtsreconstructie gemaakt?

De Vlaardingse gezichten zijn gemaakt door archeologe en fysisch antropologe Maja d’Hollosy. Zij is specialist in het maken van gezichtsreconstructies. Zij gebruikt de schedel als basis voor het reconstrueren van het gezicht. Uiterlijke kenmerken die niet af te leiden zijn van de schedel, zoals de kleur van de huid, het haar en de ogen zijn een educated guess. De haardracht baseert zij op historische bronnen.

Kopie van de schedel

Kopie van de schedelMaja d’Hollosy maakt eerst een kopie van de schedel in kunststof. Ze maakt een afdruk van de echte schedel en gebruikt die afdruk als mal voor het gieten van de kopie. Als de schedel erg fragiel is, kopieert ze de schedel door middel van rapid prototyping. Een driedimensionale scanner neemt de maten van de schedel zeer gedetailleerd op en stuurt de gegevens door naar een lazer. De lazer vervaardigt een kopie in kunststof. In de kopie plaatst ze vervolgens de ogen.

Bekende en minder bekende Vlaardingse gezichten uit de middeleeuwen

Boetseren van de zachte weefsels

Zachte weefselsIn de kopie prikt de fysisch antropologe op verschillende plaatsen stokjes. Hiermee geeft ze de diktes aan van de spieren, de vetweefsels en de huid op die punten op de schedel. Het zijn de gemiddelde waarden van metingen gehouden bij een grote groep mensen. Daarna maakt ze in klei de aangezichtsspieren, de vetweefsels en de huid na. Deze brengt ze aan op de kopie. Zo bouwt ze het gezicht op.

Finishing touch

Details aanbrengenHet gezicht krijgt een levensechte uitstraling doordat Maja d’Hollosy de huidstructuur namaakt en rimpels aanbrengt. Van het gezicht van klei maakt ze vervolgens een afgietsel in kunststof. Ze verft het hoofd: ze brengt kleur aan op de lippen en schildert adertjes op de huid. Uiteindelijk brengt ze haar aan op het hoofd. De wenkbrauwen en wimpers zijn de finishing touch.

Een afgewerkte gezichtsreconstructie.

Zagen zij er werkelijk zo uit?

Reconstructies zijn geen fotografische afbeeldingen, het zijn verbeeldingen hoe die mensen er uit hebben kunnen zien. Misschien waren ze in werkelijkheid dikker. Of hadden ze een andere kleur haar of ogen. Maar een goede bekende van deze mensen, zou hen zeker herkennen aan de vorm van hun gezicht.

Bronnen

www.skullpting.nl (website van Maja d’Hollosy)

Afbeeldingen

Maja d’Hollosy

Video's

Maja d'Hollosy aan het werk

In deze documentaire van VK.tv werkt Maja d'Hollosy aan de Vlaardingse gezichtsreconstructies. (Let op! Het laden van de video neemt enige tijd in beslag.)

 

Reacties