Direct naar navigatie

Faience

Door: Vlaardings Archeologisch Kantoor

Faience is de naam voor aardewerk dat volledig met tinglazuur bedekt is, wat glanzend wit kleurt.

Faience lijkt op majolica, met dat verschil dat het hele object, in plaats van slechts één zijde, van tinglazuur is voorzien. Daarnaast werd het aardewerk op een andere manier gebakken. Terwijl majolica gestapeld in de oven stond, werd faience hangend in kokers gebakken. Beschadigingen aan het glazuur bevinden zich dan ook niet aan de bovenzijde van het voorwerp, zoals bij majolica, maar aan de onderzijde.

Polychroom versierd faience bord. Foto: J. van den BergDe eerste faience maakte men in de 16e eeuw in Italië. De naam is dan ook afgeleid van het Italiaanse plaatsje Faenze, waar vanaf het midden van de 16e eeuw een grootschalige exportindustrie rond dit product op gang kwam. Rond het einde van de 16e eeuw vond het, vooral in de vorm van serviesgoed, ook zijn weg naar Nederland. Dit aardewerk was in het begin nog meerkleurig versierd. Later, in de loop van de 17e eeuw, kwamen er ongedecoreerde producten bij.

Bord van faience. Foto: J. van den BergAl snel maakte men ook in Nederland faience. Gedurende de eerste helft van de 17e eeuw veranderde de versieringskleur van de Nederlandse producten in monochroom blauw. De aanleiding hiervoor vormde de introductie van het eveneens monochroom blauw versierde, Chinees porselein. Naast de kleur werden ook de Chinese motieven door de Nederlandse producenten overgenomen. Zo werd de naam 'Delffs porceleyne' geïntroduceerd voor de producten die wij tegenwoordig als Delfts-blauw kennen.

Delft werd veruit de belangrijkste faiencestad van ons land. Een stimulans voor de verkoop van haar producten vormde het wegvallen van de import van porselein. De interne onrust in China deed de aanvoer van porselein rond het midden van de eeuw stilvallen. De Nederlandse faience leek door de witte kleur met blauwe versiering op porselein en de verkoop nam sterk toe. Maar ook het onversierde faience, als imitatie van de Italiaanse evenknie, bleef gegeerd. Het hoogtepunt van de productie van faience lag rond het laatste kwart van de 17e eeuw - eerste kwart 18e eeuw. Hierna ging het bergafwaarts. Hernieuwde aanvoer van porselein uit Azië en de introductie van nieuwe soorten servies (industrieel vervaardigd aardewerk) vormde geduchte concurrenten. Aan het einde van de 18e eeuw is de faienceproductie gemarginaliseerd.

Reacties