Direct naar navigatie

Een 11e-eeuwse wapenuitrusting

Door: Vlaardings Archeologisch Kantoor, Periode: 1000 - 1499

Welke wapens en bescherming droeg graaf Dirk III tijdens de Slag bij Vlaardingen in 1018? Zijn wapenuitrusting staat niet in een museum en eigenlijk zijn er in Nederland weinig of geen parallellen gevonden die ons een beeld kunnen geven.

Replica's van een 11e-eeuws zwaard, schild en helm.In 2008 besloot het Vlaardings Archeologisch Kantoor toch om replica’s te laten maken van een 11e-eeuws zwaard, helm, schild, gambison (wambuis) en maliënkolder. De reconstructies zijn gebaseerd op enkele archeologische vondsten in Europa en op middeleeuwse tekeningen. Albion Europe vervaardigde het zwaard. De helm is gemaakt door Armae en het schild door Mercenary’s Tailor. De maliën en gambison zijn verkregen bij de Drie manen.

Het wapen

Van alle 11e-eeuwse wapens die gevonden zijn bij archeologische opgravingen, zijn de zwaarden het best vertegenwoordigd. Het Vlaardings Archeologisch Kantoor liet een reconstructie maken van een zwaard dat specialist Ewart Oakeshott in zijn typologie vat onder Type X. Dit is een zwaard met een brede, platte kling en een kort gevest. De kling is meestal minder dan 85 cm lang en over de gehele lengte loopt een brede geul, die enkele centimeters voor de punt vervaagd. Hoewel de punt smal genoeg is om mee te steken, is het eigenlijk een slagzwaard dat ontworpen is om te gebruiken tegen een tegenstander in maliën.

De bescherming

Een krijger te paard droeg in de 11e eeuw een lang vest van metalen ringetjes. Deze maliënkolder bestond uit soms wel 40.000 aan elkaar gesmede ringetjes. Hoewel een maliënkolder je wel beschermt tegen de scherpte van een zwaard, beschermt het niet tegen de inslag zelf. Daarom droeg men onder de maliën een dik vest, ook wel gambison genaamd. Een aparte ‘muts’ van metalen ringetjes beschermde het hoofd en de nek van de krijger.

De conische helm met neus- en gezichtsbescherming is het meest voorkomende type in de 11e eeuw. Dit type helm is de opvolger van helmen die gebruikt werden in Noord-Europa tussen de 8e en de 10e eeuw, de zogenaamde Vikingperiode. Tot het begin van de 13e eeuw bleef de conische helm de regel.

De lange traanvorm en lichte kromming van het gereconstrueerde schild bood een goede bescherming voor het lichaam en de benen van een ruiter. Het schild was gemaakt van hout, leer en enkele metalen onderdelen. De kleine metalen schijf, de umbo, verstevigde het schild en hielp om slagen af te weren. Het kruisvormige motief is overgenomen van een schild dat staat afgebeeld op het tapijt van Bayeux (ca. 1068).

Reacties