Direct naar navigatie

Vlaardingse schietverenigingen

Door: Stadsarchief Vlaardingen, Periode: 1700 - 1949, Thema's: Cultuur en vermaak, Gezag en politiek

‘Daar komen de schutters, daar komen ze aan’…… Dit ooit zo populaire liedje van Koos Speenhof is door menigeen weleens uit volle borst gezongen, veelal zonder op de inhoud te letten. De tekst ervan kun je op zijn minst cynisch noemen. ‘Nooit heeft ie bloed vermorst, liefst staat hij naast zijn wapen, voor vaderland en vorst, een uur of drie te gapen’……

leden van de Vlaardingse schutterij, omstreeks 1900

Het fenomeen ‘schietvereniging’ is voortgekomen uit die vroegere schutterij. Dat was een plaatselijk korps van in de wapenhandel geoefende burgers, die in tijden van oorlog meevochten. In vredestijd waren zij belast met de wacht en de handhaving van de orde.

Door de komst van politiekorpsen – in de grote steden al in de 19e eeuw – verloor de schutterij van lieverlee haar daadkrachtige en stoere imago. Het op een sportieve manier hanteren van geweren en ander schiettuig bleef echter een populaire bezigheid. Dit uitte zich in het ontstaan van een aantal schietverenigingen. De leden ervan kwamen veelal uit de betere milieus en uit de middenstand.

'Schietvereeniging De Eendracht'

Als allereerste was daar 'Schietvereeniging ‘De Eendracht’. Deze werd in 1870 opgericht en vijfentwintig jaar later weer opgeheven. Waarom ‘De Eendracht’ maar zo’n kort leven beschoren was, is nooit duidelijk geworden.

In de ledenlijst komen we de namen tegen van vooraanstaande ondernemers, zoals Van der Drift, Vriens, Dorsman en Van Toor. Notabelen als onder andere Van Warmelo, Van Linden van den Heuvell, Kikkert, Hoogendijk en Van Büüren van Heijst sponsorden de schietclub. Burgemeester P.K. Drossaart was erelid.

V.M.O. en de ‘Vlaardingsche Schiet- en Schermvereeniging Willem Tell’

In 1902 zag de V.M.O. het licht, bestaande uit jonge mannen die ’s winters deelnamen aan vrijwillige militaire oefeningen. Weer vier jaar later, in 1906, richtte een aantal aanhangers van de schietsport de ‘Vlaardingsche Schiet- en Schermvereeniging Willem Tell’ op.

Deze maakte gebruik van de schietbaan in de stadsschool op de Markt. Op deze plek ging het een keer bijna mis. Omdat de kogelvanger aan het eind van de schietbaan uit te licht materiaal bestond, ontstond er na flink wat kogelinslagen van lieverlee een klein gaatje. Hierdoor vond een kogel zijn weg naar de huiskamer van een woning in de Vleersteeg. De schrik was groot maar daar bleef het gelukkig bij. ‘Willem Tell’ ging ten gevolge van de Eerste Wereldoorlog ter ziele.


In 1921 richtte men een schietvereniging op die de curieuze naam ‘Anti Poedel’ kreeg. De schutters moesten lid zijn van de ‘Algemeenen Nederlandschen Politiebond' en van de 'Rijkspolitievereeniging’ en binnen de kring Vlaardingen en omstreken wonen. Denk bij de naam ‘Anti Poedel’ niet aan een tegenstander van het gelijknamige hondenras maar aan een poedelprijs, een klein troostprijs voor degene die het laatst eindigt.

Leden van de 'Schietvereeniging Wilhelmina', circa 1915

Een blijvertje; ‘Schietvereeniging Wilhelmina’

De schietbaan in de stadsschool was ook in gebruik bij de al in 1893 opgerichte ‘Schietvereeniging Wilhelmina’. Tot 1900 was er sprake van een samenwerkingsverband met ‘De Schutterij Kadervereniging’. ‘Wilhelmina’ is de enige schietvereniging die de tand des tijds heeft weten te doorstaan. Met haar meer dan honderdtwintigjarige geschiedenis is zij sowieso één van de oudste verenigingen in Vlaardingen.


Aanvankelijk oefenden de leden op de schietbaan van de schutterij, langs de van 1866 tot 1872 aangelegde Nieuwe Waterweg. Hier schoot men er onbekommerd op los met groot kaliber geweren. In de stadsschool op de Markt oefende men met klein kaliber vuurbuksen en ‘flobert’-patroontjes, de lichtste soort munitie in die tijd. En die oefening baarde kunst. Dat blijkt uit het feit dat er driemaal, in 1924, 1928 en 1936, een ‘Wilhelminaschutter’ afgevaardigd werd naar de Olympische spelen.


In de Tweede Wereldoorlog moesten alle schietverenigingen in Nederland hun wapens bij de politie inleveren. De meeste deden dat ook. ‘Wilhelmina’ gaf hier echter geen gehoor aan. Dankzij de medewerking van een politieambtenaar kregen de wapens van schietvereniging 'Wilhelmina' een plekje op de zolder van het stadhuis. Pikant detail; daar lagen ze precies boven het hoofd van de door de Duitsers benoemde burgemeester Hansen. Na op diverse locaties geschoten te hebben, werd op 30 april 1958 de schietaccommodatie aan de Emmastraat geopend. Op dit adres is de schietvereniging nog steeds actief met de schietsport.

‘Schietvereeniging Diana’

De mannen van 'Schietvereeniging Diana'poseren voor de camera, circa 1907

Op deze prachtige foto zien we een aantal keurig in het pak gestoken, schietgrage heren. Zoals uit het bordje op de voorgrond blijkt, kijken we hier naar leden van de ‘Vlaardingsche Schietvereeniging Diana’, door een onbekende fotograaf vereeuwigd in 1902.

Volgens de statuten is deze vereniging opgericht in 1900. Artikel twee eruit luidt: ‘De vereeniging stelt zich ten doel het oefenen in den wapenhandel ter bevordering van ’s lands weerbaarheid. Zij zal trachten dit doel te bereiken door: a. het geregeld houden van schietoefeningen; b. het houden eventueel van andere wapenoefeningen; c. het geven van en deelnemen aan schietwedstrijden’.

De leden oefenden met M.95-geweren, cilindergeweren en flobertbuksen. Met enige regelmaat nam men ook een pistool of revolver ter hand. Veel leden waren actief als middenstander. De foto is vermoedelijk gemaakt in de tuin van café ‘De Vriendschap’ aan de Markgraaflaan, waar het verenigingslokaal was. Over de geschiedenis van de vereniging, die waarschijnlijk niet lang heeft bestaan, is helaas niets bekend.

‘Schietvereeniging Juliana’ in Vlaardinger-Ambacht

Vlaardinger-Ambacht had een eigen schietvereniging, ‘Juliana’ genaamd. Uit een huurcontract blijkt dat het bestuur van deze schietvereniging op 12 augustus 1929 tekende voor ‘een perceel grond, gelegen te Vlaardinger-Ambacht, deel van het Kadastrale perceel Gemeente Vlaardinger-Ambacht Sectie A nommer 934, en wel dat gedeelte, ter breedte van ongeveer zes meter en ter diepte van ongeveer twintig Meter, hetwelk gelegen is achter de op het gemelde Kadastrale perceel staande lunchroom’. De huur werd voor vijf jaar aangegaan en bedroeg ƒ 24,-- per jaar. Op het stuk grond verrees voor de somma van ƒ 1300, -- een schietbaan. Deze overeenkomst, aangegaan met de eigenaar van dit perceel P. Both sr., eindigde zes jaar later in een rechtszaak.

Bronnen

• Topografisch-historische Atlas, fotocollectie, inv. nrs. P0488, P0561 en P3093
• Maat, L.’1893 – Van Vlaardingse Schutterij naar 100 jaar Schietvereniging Wilhelmina – 1993’
• Collectie Statuten, inv. nr. 418
• Handschriften- en documentatieverzameling, inv.nr.1442
• Handschriften- en documentatieverzameling, inv.nr.1735

Reacties