Direct naar navigatie

Vlaardingen en de Vlaarding

Door: Vlaardings Archeologisch Kantoor

Voor Vlaardingen is de waterloop 'de Vlaarding' een belangrijk cultuurhistorisch element. Niet alleen vanwege de naam, maar ook omdat de Vlaarding net dé reden is waarom de stad net op deze plek langs de Maas is ontstaan.

In de loop van de geschiedenis was de Vlaarding bovendien een structurerend element in de ontginningen van het land. Het belang van deze waterloop bleef tot na de Tweede Wereldoorlog in het landschap zichtbaar, maar werd onzichtbaar met de aanleg van de wijk Holy in de jaren ’60.

De oorsprong

Dorpen en steden ontstaan niet zomaar ergens. Er is altijd een reden waarom juist die bepaalde locatie aantrekkelijk is. Een plaats kan strategisch interessant zijn en dus militair aantrekkelijk. De aanwezigheid van handelswegen kan een doorslaggevende factor zijn. Of de bodem bevat grondstoffen die gewonnen kunnen worden. Ook voor onze stad geldt dat er iets was, waardoor juist op deze plek een nederzetting ontstond.

De vier Maassteden met hun waterlopen richting het achterland.

Vlaardingen is één van de steden die langs de Maas ligt. Anderen zijn Maassluis, Schiedam en Rotterdam. Wat al deze steden gemeen hebben, is dat ze liggen op een knooppunt van waterwegen. Het zijn plekken van waaruit je van de Maas over het water landinwaarts en omgekeerd kon reizen. Rotterdam ligt aan de Rotte, Schiedam aan de Schie en Maassluis aan gegraven vlieten. 

En Vlaardingen? Vlaardingen heeft de Vlaarding. De Vlaarding ontsprong in het veengebied ten noordoosten van het oude Vlaardingen. Met een grote bocht stroomde ze zuidwaarts richting de Maas. Bij de samenvloeiing ontstond al snel een haven.

Ook dit is de Vlaarding: de Oude Haven van Vlaardingen. Foto: Archeologische collectie gemeente Vlaardingen  Vandaag is de Vlaarding nog zichtbaar bij de Oude Haven en, als gemeentelijk monument, langs de Mauritssingel. Maar waar de Rotte, Schie en de vlieten als waterverbinding nog diep landinwaarts zichtbaar zijn, is deze verbinding met het achterland in Vlaardingen verdwenen.

Ontwikkeling

Verloop van de Vlaarding op een kadasterkaart uit het einde van de 19de eeuw.Vanaf de middeleeuwen speelde de Vlaarding ook een belangrijke rol bij de ontginning van het omringende landschap. De kadasterkaart uit de 19e eeuw toont dit. Op deze kaart is duidelijk te zien dat de langgerekte kavelsloten op de bovenloop van de Vlaarding georiënteerd zijn. 

Stroomafwaarts lijkt dit verband minder sterk. Maar toch speelde ook hier de Vlaarding een belangrijke rol. Zo lezen we in het leenboek van het hof van Wassenaar dat de oude Vlairdingh de oostgrens vormde van het terrein waar de toren (het mottekasteel) van Holy stond. De Vlaarding was vanaf het begin van de ontginningen dus een grens in het landschap.

1964, de Vlaarding langs de Mauritsingel. Foto: Boer, Collectie Stadsarchief Vlaardingen.

De wijk Holy

Op het gemeentelijk archeologisch monument Holy na, mist de wijk visuele binding met het verleden. De rijke cultuurhistorie van Vlaardingen klinkt er niet door, terwijl deze in de vorm van de Vlaarding wel aanwezig is. Tevens wordt de wijk door de A20 fysiek afgescheiden van de rest van de stad. 

De Vlaarding door Vlaardingen én door de wijk Holy. Omdat de Vlaarding voor het ontstaan van de stad zo belangrijk is, wenst de gemeente de waterloop terug te laten komen in het beeld van de wijk Holy. Door de waterloop te visualiseren in de wijk ontstaat er bovendien opnieuw een verbindend lijnelement tussen Holy en de rest van de stad.

Reacties