Direct naar navigatie

De haringsjees

Door: Museum Vlaardingen, Periode: 1800 - 1899, Thema's: Visserij

Op een prominente plaats in Museum Vlaardingen staat de originele haringsjees uit het begin van de negentiende eeuw. Met deze door paarden getrokken haringsjees werd de zogenaamde ‘presentharing’ naar de koning gebracht. De presentharing, later ook wel ‘Koninginneharing’ genaamd, was de beste kwaliteit nieuwe haring van het seizoen. Speciale keurmeesters selecteerden deze haring.

De haringsjees uit begin 19e eeuwOp een prominente plaats in Museum Vlaardingen staat een sjees uit het begin van de negentiende eeuw. Met deze door 1of 2 paarden getrokken sjees werd in de negentiende eeuw de zogenaamde ‘presentharing’ naar de koning gebracht. Zo ontstond de naam ‘haringsjees’. Deze presentharing, later ook wel ‘Koninginneharing’ genoemd, was de beste kwaliteit nieuwe haring van het seizoen. Speciale keurmeesters selecteerden deze haring.

 Vermoedelijk stamt deze traditie uit het middeleeuwse ‘hofvis’. De visser moest destijds een deel van de vangst afstaan aan de landeigenaar, een soort belasting dus. In de achttiende eeuw was het aanbieden van de eerste haring aan de vorst geen belasting meer, maar een dank van de bedrijfstak voor de steun die ze kreeg van de regerend vorst. Jarenlang had Vlaardingen het alleenrecht om deze haring aan te bieden. Zo is er een zilveren couvert uit 1760 dat H. de Willigen kreeg als dank van stadhouder prins Willem V voor het aanbieden van de haring.

Vanaf 1957 werden dat afwisselend Vlaardingen, Katwijk en Scheveningen. Heel lang kreeg de reder nog een premie van de vorst om te verdelen onder de bemanning van het schip dat die haring had gevangen.

In de negentiende eeuw werd de haringsjees gebruikt om de presentharing te vervoeren naar het paleis van de koning.  De sjees is rijkelijk voorzien van verguld houtsnijwerk (ranken en bloemen) en heeft grote gespaakte en versierde wielen. Naast de koetsier ging soms ook de de lederen kuip van de haringsjeesreder mee. Veel plaats was er dan niet in de krompanelen kuip van de sjees. De door de keurmeesters geselecteerde haring werd in een klein oranje het tonnetje voor de haring achterop de sjeestonnetje verpakt, dat onderaan de sjees hing in een mandje.  Achterop kwam nog een vlag. Van deze vlag zijn twee varianten overgeleverd: één met een oranje-wit-oranje baan, met op het witte gedeelte de tekst: ‘voor den koning’ en een traditionele rood-wit-blauwe vlag met de tekst: ‘voor de koningin’.

In het begin van de twintigste eeuw werd de haringsjees vervangen door gemotoriseerd vervoer.   

Reacties