Direct naar navigatie

De Koningin Wilhelminahaven

Door: Monumentenzorg Vlaardingen, Thema's: Visserij, Handel en industrie

Aan het einde van de 19e eeuw kampte de Oude Haven van Vlaardingen met een gebrek aan ruimte. De gemeente vond het tijd voor de aanleg van een tweede ‘Nieuwe Haven’. Jaren later zijn vele pakhuizen verdwenen en hebben ze plaatsgemaakt voor opslagtanks voor de huidige industrie.

Het begin

Door het steeds terugkomende probleem van ruimtegebrek in de Oude Haven en de aanleg van de Nieuwe Waterweg (1866-1872) was het nodig dat de havencapaciteit van Vlaardingen vergroot werd. De behoefte voor de aanleg van een nieuwe haven ontstond al in 1884. Tijdens een raadsvergadering dat jaar discussieerde men nog hevig over de noodzaak en locatie van deze ‘Nieuwe Haven’. Er werd een commissie ingesteld die zich over deze kwestie moest gaan buigen. De commissie stelde dat er duidelijk behoefte was aan een tweede haven. Over de plek waar deze nieuwe haven moest komen, had de commissie twee ideeën: tussen de zuidkant van de Oosterstraat en de spoorbaan of tussen de spoorbaan en de Maas. Dit zijn beide plekken die ten oosten van de Oude Haven liggen. Het zou uiteindelijk nog 10 jaar duren voor de plannen uitgevoerd zouden worden.

Het besluit is genomen

Koning WilhelminahavenIn 1895 nam de gemeenteraad onder leiding van burgemeester Verploegh Chassé het besluit om een tweede haven aan te leggen, ten zuiden van de spoorlijn. De haven moest rechtstreekse verbindingen met de Maas en de Oude Haven hebben. Ingenieur N. Biezeveld Hzn. ontwierp de plannen voor de haven. Voor de percelen rondom de haven werd in 1896 erfpacht afgegeven. De aanleg van deze ‘Nieuwe Haven’ begon in datzelfde jaar. In eerste instantie was de haven L-vormig en stond hij in verbinding met de Oude Haven. In 1904 werd de haven vergroot naar het oosten waardoor de huidige T-vorm ontstond. De Koningin Wilhelminahaven ligt ten oosten van de Buitenhaven en staat in directe verbinding met de Nieuwe Maas. In het noorden is het havengebied gescheiden van het woongebied door de spoorlijn en de Vulcaanweg. De verbinding met de Oude Haven werd in 1936 gedempt en het stuk kreeg de naam ‘Grote Visserijplein’. Naar aanleiding van de inhuldiging van Koningin Wilhelmina in 1898 kregen de nieuwe haven en de havenbrug haar naam.
De Koningin Wilhelminahaven was in oorsprong bedoeld om de (Scheveningse) haringschepen te kunnen bergen. Scheveningen had in die tijd zelf geen haven en dat maakte Vlaardingen de thuishaven van de Scheveningse loggers. Scheveningen kreeg een eerste haven in 1904 en een tweede haven in 1931. Mede door de aanleg van deze havens veranderde de Koningin Wilhelminahaven in een industriehaven met een glasfabriek, een margarinefabriek en een magnesiet- en amarilfabriek.

Pakhuizen en gebouwen

Pakhuizen langs de Koningin WilhelminahavenDe verschillende pakhuizen langs de Nieuwe Haven werden eind 19e en begin 20e eeuw gebouwd. A. de Haan ontwierp het pakhuis aan de Koningin Wilhelminahaven NZ 1 in 1911. P. Goedknegt nam het pand in gebruik als haringpakhuis. Bij dit pakhuis werd in 1915 een kantoor met bergplaats gebouwd, eveneens ontworpen door A. de Haan. Tegenwoordig is dit pakhuis in gebruik als restaurant.

Pakhuizen langs de Koningin WilhelminahavenDoor de aanwezigheid van de vele fabrieken, havenloodsen, opslagtanks en kranen is de Koningin Wilhelminahaven een bedrijvig gebied in Vlaardingen. Een groot deel van de historische bebouwing uit de late 19e en vroege 20e eeuw is nog aanwezig. De gebouwen zijn alle industriële of aan de visserij gerelateerde panden. Tegenwoordig zijn er nog wel pakhuizen en gebouwen die naar de bloeitijd van de visserij verwijzen, maar een aantal is door brand verwoest, zoals nog in 2010 gebeurde. Sommige gebouwen hebben plaatsgemaakt voor opslagtanks. De haven wordt nu als overslaghaven gebruikt.

Bronnen:
Messchaert, K.Z., Inventarisatie gebouwen Koningin Wilhelminahaven en Buitenhaven te Vlaardingen (Amsterdam 2001/2002);
Struijs, M.A., Het gevolg van een kloek besluit: het ontstaan van de Koningin Wilhelminahaven te Vlaardingen in: Netwerk jrg. 6, nr. 2 (1995).

Video's

De Nieuwe Haven in Vlaardingen

In deze uitzending van Oud-VlaardingenTV kijken we met visserijkenner Peter Zuydgeest rond bij de Nieuwe Haven in Vlaardingen. Hij vertelt over de geschiedenis en het heden van de Koningin Wilhelminahaven, de scheepsbouw en de visserij in Vlaardingen

 

Reacties