Direct naar navigatie

Het Hof en het Oranjepark

Door: Stadsarchief Vlaardingen, Periode: 1600 - 1699, Thema's: Dagelijks leven, Gezag en politiek

Bíjna net zo mooi als vroeger. Stadspark Het Hof en het aangrenzende Oranjepark zijn in 2012 weer in hun oude glorie hersteld. De parken hadden jarenlang te maken met ernstige wateroverlast. Modderige paden, verdrinkende boomwortels en ondergelopen grasvelden waren het gevolg van een slechte drainage. Dit was mede een reden om het stadspark in zijn geheel eens flink op de schop te nemen....

Prentbriefkaart van ' t Hof circa 1910

Meer waterpartijen, het verwijderen van te dichte begroeiing, nieuwe drainage, vernieuwde paden en een meer open karakter zorgen voor een park waarin iedereen zich prettig en veilig voelt. 

Renovatie

De grondige renovatie begon in het Oranjepark. Hier werd het evenemententerrein, waar onder andere jaarlijks het Zomerterras gehouden wordt, verplaatst. Dit ligt nu direct beneden aan de Westlandseweg, waardoor het voor de bezoeker makkelijker te bereiken is. Hier ligt ook de gloednieuwe skatebaan, die erg in trek is bij de Vlaardingse jeugd. Het gedurende vele jaren door groen overwoekerde stenen bankje bij de ingang aan de Westlandseweg, is door een particulier initiatief weer in zijn oude glorie hersteld.

Hierna was Het Hof aan de beurt. In dit deel van het stadspark is de oorspronkelijke structuur van de perken zoveel mogelijk hersteld. Het groen en de paden kregen, net als in het Oranjepark, een grondige opknapbeurt. Ook is er een aantal nieuwe bomen op zo’n manier geplant, dat ze volop de ruimte hebben om uit te groeien tot monumentale exemplaren. De jonge beukenrij die van de Hoflaan naar de Hogelaan loopt is hier een mooi voorbeeld van.

Het ontwerp voor het vernieuwde park is afkomstig van landschapsarchitect Michael van Gessel. Daarnaast werd een parkpanel, dat bestond uit een groep met vertegenwoordigers van diverse stichtingen en omwonenden van het park, in het leven geroepen. Ook betrok men de Stichting Boombehoud Vlaardingen bij het proces.

Stadspark met een verleden

Het Hof is niet zomaar een gewoon stadspark. Het is een echte ‘eminence grise’. Typische kenmerken van landschapsarchitectuur uit de Renaissance, de Gouden Eeuw en de late 19e eeuw bepalen het aanzien van Het Hof vandaag. Tijdens de renovatie stonden dan ook de eeuwenoude geschiedenis van het park en de grote culturele waarde ervan centraal.

Generatie op generatie heeft in dit vier eeuwen oude park de eendjes gevoerd, beukennootjes gezocht op de Hogelaan en de traditionele zondagswandeling gemaakt. Men heeft er gesleed, geschaatst en ‘de beesten gevoerd’ in de dierenwei. Sommigen hebben er in de jaren dertig zandtaartjes gebakken in de ‘Sahara’, de grootste zandbak van de stad, een ander heeft er, in een verliefde bui, een hart in een eeuwenoude beuk aan de Hogelaan gekerfd. De stelletjes die elkaar hebben gevonden tijdens één van de vele festiviteiten die – ook vroeger al – in Het Hof werden gehouden, zijn niet te tellen. Ook de jongere generatie denkt met plezier terug aan de Hof van Spektakel’-openluchtfestivals en de ‘Zomerterrassen’ die ondertussen niet meer weg te denken zijn uit het Vlaardingse culturele  leven. Een levend, groen monument waaraan menig Vlaardinger zijn of haar eigen herinneringen heeft.

Het Hof: tuin van de Ambachtsheren van Vlaardingen

Oorspronkelijk was Het Hof de tuin van de buitenplaats van de Ambachtsheren van Vlaardingen. In 1618 werd in opdracht van Pieter Gerritsz. van Ruytenburch, een indrukwekkende buitenplaats aan de Hoflaan gebouwd. Hij liet daarbij ook een prachtige tuin aanleggen. Deze Pieter Gerritsz.van Ruytenburch was de vader van een man die we allemaal kennen; zoon Wilhem is namelijk de ‘man in het geel’ op het wereldberoemde schilderij ‘De Nachtwacht’.

Op een kaart van Van Berckenrode uit 1632 is duidelijk de strakke structuur van de tuin te zien met geometrische perken en een slangendoolhof. Later werd een flink deel in beslag genomen door boomgaarden en een moestuin. Ook verrees er een theekoepel. In maart 1830 werd Het Hof echter aangekocht door de Gemeente Vlaardingen en dat betekende dat deze nu ook voor het onderhoud ervan moest gaan zorgen.

Het hoofdgebouw van de buitenplaats van de ambachtsheer werd meteen al na aankoop gesloopt. Een deel van het bijgebouw bleef nog tot 1904 dienst doen als (onder andere) tuinmanswoning. In 1834 verhuurde de Gemeente Vlaardingen de boomgaard en de moestuin voor vijftig gulden per jaar aan de heer L. Droppert. Deze was vanzelfsprekend ook verantwoordelijk voor het onderhoud ervan.

'Vlaardingse zedelijkheid' in 1925 Het park werd vanaf die periode volop gebruikt door de Vlaardingse inwoners, die er zelfs ‘verversingen in drank of eetwaren’ kregen aangeboden, ’echter, nooit later dan tot heksluitens toe’. Na diverse andere huurders stelde men vijftig jaar later een echte boswachter aan. De heer T. Maat  kreeg een jaarsalaris van vijfhonderdvijftig gulden, inclusief gratis wonen en werd belast met ‘het onderhoud van het Hof in zijn ganschen omvang’ en ‘met het politietoezicht aldaar’, wat blijkbaar toen ook al nodig was.

Opzichter F.J. Hendriksen kreeg in 1902 de supervisie over de ‘herinrichting’, waarbij men de moestuin als plantsoen inrichtte. Enkele jaren later verschenen er twee bruggetjes – één aan de Hoflaan en één aan de Hofsingel.

Van ‘Sahara’ tot Oranjepark

De 'Sahara' in de jaren '30, eldorado voor de jeugdVan het gebied noordoostelijk van Het Hof, om precies te zijn tussen de Hogelaan, Julianasingel, Schiedamsedijk en Van Linden van den Heuvellweg in, wilde men in 1918 ook een park maken. Als eerste aanzet hiervoor dumpte men tonnen en tonnen zand om het gebied op te hogen. Vele werklozen hielden zich met dit karwei bezig. Wegens geldgebrek bleef het daar voorlopig ook bij.

De Vlaardingse jeugd zal het gemeentebestuur ongetwijfeld dankbaar zijn geweest voor deze Vlaardingse ‘Sahara’, die in 1938 uiteindelijk moest wijken voor het Oranjepark. Het had overigens niet veel gescheeld of dit park was een deftige woonwijk geworden; het plan was namelijk om een vijftiental dure villa’s op erfpachtgrond te bouwen, zodat van de opbrengst hiervan de onderhoudskosten van Het Hof betaald konden worden. We schrijven dan 1919.

Zeven jaar later dient architectenbureau Snijders en Van der Vlis eveneens een bouwplan in en in 1931 pleit de directeur van Havenbedrijf Vlaardingen Oost N.V. voor de bouw van woningen voor zijn werknemers. Locatie: ‘Sahara’. Gelukkig is het Oranjepark deze dans ontsprongen en kan iedereen anno 2016 nog steeds genieten in en van het gerenoveerde stadspark.

Bronnen
• Het Groot Vlaardings Prentenboek, H.J.Luth en M.P. Zuydgeest
• De buitenplaats ‘Het Hof’ te Vlaardingen, J.P. ter Brugge in De ambachtsheren van   Vlaardingen en Vlaardinger-Ambacht [etc.].

Reacties