Direct naar navigatie

Herberg 'Het Zwarte Paard'

Door: Stadsarchief Vlaardingen, Periode: 1700 - 1799, Thema's: Dagelijks leven, Cultuur en vermaak

Aan de Kortedijk, ongeveer ter hoogte van de huidige woningen aan de ‘Werf van Pronk’, stond ooit een herberg met de naam ‘Het Zwarte Paard’. Gedurende een paar eeuwen was deze plek dé ontmoetingsplaats voor reizigers, boeren en andere burgers uit Vlaardingen en verre omgeving. De geschiedenis van deze herberg is verre van saai……

Het uithangbord van herberg 'Het Zwarte Paard'Van het bestaan van herberg ‘Het Zwarte Paard’ is voor het eerst sprake in 1718. Op 17 mei van dat jaar verkoopt de weduwe van Jan van Gesel, ene Jannetje van Diemen, de herberg voor de somma van ƒ 2.150,-- aan Claas Gerritszn. Bleiswijk.
Vol goede moed neemt deze zijn intrek als waard in de 18e-eeuwse horecagelegenheid. Een zestal jaren gaat voorbij zonder noemenswaardige problemen. Tot die 30e april van het jaar 1724.

Moord en doodslag

Als gevolg van een uit de hand gelopen drankgelag ontstaat een enorme vechtpartij tussen enkele gasten die waard Claas te hulp schieten, en Leen van Oudewater, een looiersknecht uit Maassluis. Leen steekt bij zijn vlucht Claas in zijn borst, die zwaargewond op de grond valt. Uiteindelijk bezwijkt de waard aan zijn verwondingen.
Alle mogelijke pogingen worden gedaan om criminele Leen voor het gerecht te dagen. Echter zonder resultaat, Leen van Oudewater is en blijft spoorloos.

De diepbedroefde en geschokte familie van Claas heeft er na dit drama meteen genoeg van en wil zo snel mogelijk van de herberg af. Met ƒ 1.000,-- winst verkopen de nabestaanden ‘Het Zwarte Paard' aan ene Jan Suythoorn. Welke dieper liggende oorzaken erachter zaten is tot op heden niet duidelijk, maar in een zeer korte periode is de herberg hierna van hand tot hand gegaan, tot in 1776 Barend de Jongh voor ƒ 1.750,-- de eigenaar ervan wordt.

‘Snaphanen’

Vier jaar lang exploiteert Barend de herberg met succes en zonder problemen. Tot 16 december 1780, dan keert het tij. Op die dag vindt er een wilde achtervolging plaats op de Kortedijk die haar climax vindt in de herberg.
Die 16e december 1780 rent het kindermeisje van stuurman Paulus Straver, doodsbang ‘Het Zwarte Paard’  binnen terwijl ze gilt; “Help, help, hou ‘m tegen, die kerel !”. Die kerel is de 43-jarige Salomon Schilder, die door de waard ternauwernood buiten de deur gehouden kan worden.

Dan komt even later, helemaal buiten adem, de baas van het kindermeisje, Paulus Straver, de herberg binnen met de boodschap dat Schilder twee ‘snaphanen’, pistolen dus, bij zich heeft en volgens zijn zeggen met de ene ‘de luyden wilde verschrikken’  en met de ander ‘ze na den donder te helpen’.  De dagen hieropvolgend verlopen in een broeierige sfeer. Er wordt gefluisterd: “Salomon Schilder, dien loop zijn wijf na”. Schilder wordt met een snaphaan ‘s nachts op de Dijk gesignaleerd . Als iemand vraagt wat hij daar op de Kortedijk doet met dat geweer, antwoordt Schilder brutaal: “Dat kan jou niet schelen, ik heb met jou niet van nooden, je bent Ary de Roeper. Met permissie, ik scheyt jou een worst!”. In 'goed' Nederlands betekent dat zo ongeveer ‘ik heb schijt aan je’.... Wederom klare taal dus, die geen ruimte laat voor enig misverstand.

Op deze prentbriefkaart (circa 1920) is het betreffende pand redelijk goed zichtbaarOp water en brood

Tot moord en doodslag komt het deze keer gelukkig niet. Op 2 januari 1781 staat Salomon Schilder terecht. Voor de rechter verklaart hij met een schijnheilig gezicht: “Men zegt dat ik mijn vrouw heb geslagen en mishandeld, maar ik weet het niet, ik was beschonken (….!). Ik weet niet of ik in ‘Het Zwarte Paard’ ben geweest”….. Van het kindermeisje dat geheel over haar toeren na zijn achtervolging de herberg was binnen gevlucht, weet hij zich ook niets meer te herinneren. En van de snaphaan al helemaal niet. “Ik weet er waragtigh niet van, al moest ik op staande voet sterven!”, aldus Salomon. Ook de bedreiging ontkent hij met de legendarische woorden; “weet niet, was dronken”. Uiteindelijk bereikt Salomon Schilder zijn doel; hij wordt niet voor poging tot doodslag en mishandeling veroordeeld, maar voor acht dagen op water en brood gezet wegens openbare dronkenschap. Twee jaar later overlijdt hij op zee, als matroos aan boord van het oorlogsfregat 'Bellana'.

Kolfbaan

Na deze affaire komen de herberg en de waard Barend de Jongh weer in rustiger vaarwater. Eerste blad van de koopakte afkomstig uit het Oud Rechterlijk Archief (inv. nr. 91/1, fol. 63)Na het overlijden van De Jongh in 1809, verkoopt zijn weduwe, Catherina van Dijk, ‘Het Zwarte Paard’ aan Dirk van der Hoeven voor een bedrag van ƒ 2.010,--. De herberg wordt in de koopakte omschreven als ‘een huis, stalling en erf en overdekte kolfbaan herberg ‘Het Zwarte Paard’’. Deze zogenaamde kolfbaan wordt aan het eind van de 18e eeuw voor de nodige ontspanning en vermaak aangelegd. Het kolfspel lijkt een beetje op cricket en was vroeger een populair volksvermaak. Tot in de 20e eeuw is het pand als herberg in gebruik geweest.
In 1987 wordt deze roemruchte herberg op de Kortedijk gesloopt, waarna archeologen de gelegenheid krijgen om het betreffende perceel te onderzoeken. Hierbij doen ze diverse vondsten die bijdragen tot een goed beeld van de geschiedenis van deze herberg. Helaas zijn er in het verleden van 'Het Zwarte Paard' blijkbaar maar weinig foto's gemaakt. Het Stadsarchief telt er in zijn collectie slechts een stuk of vijf.

Reacties