Direct naar navigatie

Huiselijk geweld, moord, zelfmoord, diefstal en heling in de familie Berlijn

Door: Stadsarchief Vlaardingen, Periode: 1700 - 1799, Thema's: Gezag en politiek, Dagelijks leven

Het bijbelse gezegde ‘er is niets nieuws onder de zon’ wordt keer op keer bevestigd wanneer je de interessante criminele rollen in het Stadsarchief raadpleegt. Wat vooral opvalt is dat er regelmatig sprake is van huiselijk geweld, meestal van een man tegen zijn vrouw en vaak onder invloed van drank....

We richten ons vizier op Barent Albertsz. Barendinck (1690-1782) die ook wel Berninck, Berlinck, Berling of Berlijn wordt genoemd. Hij was vanuit Lichtenvoorde naar Vlaardingen gekomen en werd er op 25 juni 1734 poorter, wat betekent dat hij toen burger en inwoner van Vlaardingen werd in volle rechten. Dat was nodig om bijvoorbeeld een eigen bedrijf te hebben of om openbare functies te vervullen. Tot dat laatste is hij nooit geroepen, maar we vinden hem wel in een aantal bronnen terug als recidivist inzake geweldsincidenten.
Op 2 mei 1754 staat Barent voor het eerst terecht voor schepenen vanwege ‘moetwilligheden en vloeken’. Hij komt er nog goed vanaf met een boete van drie gulden en de aanzegging dat hij bij herhaling de gevangenis in zal gaan.
In het najaar van 1762 gaat het qua drankgebruik veelvuldig mis met de ouwe baas. Op 26 september bedreigt hij Jan Bouw die aan de kade zit en zoekt ruzie met hem. Een dag later rent hij achter ene Anthony Lankhorst aan en bedreigt hem met een mes. Op 10 oktober maakt hij ‘de hele dag geweld’ en ‘krakeelt hij met zijn vrouw’ en wat later gooien die twee in huis ‘met vuur naar elkander’. Op 15 oktober ten slotte zoekt hij ruzie met Jacob van der Gaag, hoewel Jacoba Varenburg, de huisvrouw van Aalbregt Vink, hem had aangeraden naar huis te gaan. Hij wordt opgepakt en na zes weken voorarrest is de eis van de aanklager deze keer niet mis: twaalf jaar verbanning uit Vlaardingen en Vlaardinger-Ambacht, maar op wonderlijke wijze wordt hij gespaard vanwege zijn 72-jarige leeftijd. De betreffende passages uit de Criminele rollenNa een ‘scherpe reprimande’ wordt hij op 22 november 1762 vrijgelaten ‘in aanmerking nemende de hoge ouderdom en lange detentie’. Hij kan zich dus nu beter wat gedeisd houden, maar op 9 mei 1767 valt hij op de Zusterkade kuiper Jacobus van Witsenburgh aan met ‘een bloot mes’. Schepenen stellen vast dat hij, hoewel hij dus al twee keer in hechtenis is geweest en beterschap heeft beloofd, ‘in sijn vorig slegt en godloos leven volhardt'. Nu is de eis levenslange verbanning uit Vlaardingen en Vlaardinger-Ambacht, maar zelfs deze derde keer zijn de schepenen buitengewoon lankmoedig en de 77-jarige dronkaard hoeft slechts veertien dagen op water en brood te zitten.
In vergelijking met vele andere vonnissen in Vlaardingen, is het is opmerkelijk te noemen dat zijn leeftijd hem telkens weer voor erger behoedt. De laatste vijftien! jaar van zijn leven – hij wordt maar liefst 92 –  komt hij niet meer met justitie in aanraking.

Ook andere familieleden hebben gewelddadige trekjes. Neem bijvoorbeeld Barents schoondochter Poulijntje Rosman die getrouwd is met zijn zoon Jan Berlijn. In maart 1770 baart zij uit een overspelige relatie met Johannes Schilder een kindje, dat ze na acht dagen ombrengt. Hierna berooft ze zichzelf van het leven. De overspelige Poulijn Rosman had 'vleeschelijke conversatie' met Johannes SchilderDat van de ene ellende de andere komt, blijkt op 29 juli 1782. Dan steelt Barents 18-jarige kleindochter Susanna (dochter van de genoemde Jan Berlijn en Poulijntje Rosman) samen met Barbara Bakker en ‘twee haar onbekende kerels, een scholleboer uit Katwijk en een varensgezel’, allerlei kledingstukken van een bleekveld. Hierna maakt Poulijntje zich ook nog eens schuldig aan heling. Een dag later ontvreemdt ze ergens een trekpot, twee kopjes en twee bakjes. Deze vergrijpen worden extreem veel zwaarder bestraft dan die van haar grootvader. Zij wordt evenals Barbara Bakker ‘binnenskamers met roeden gegeseld en voor twaalf jaar verbannen uit Holland en West-Friesland’. De twee ‘kerels’ hebben na het vergrijp de benen genomen. Maar het leed is nog niet geleden.
In de winter van 1782 breekt Susanna haar verbanning door grootvader Barent in Vlaardingen te bezoeken. Wanneer ze dat vanwege ziekte op 26 april 1783 weer doet (‘ze wist niet waar ze anders heen moest’), wordt ze opgepakt. Opnieuw wordt zij met roeden gegeseld, veertien dagen op water en brood gezet en wederom voor twaalf jaar verbannen uit haar geboortestreek. Daarna wordt niets meer van haar vernomen.

Kortom, eind 18e eeuw kwam je er als bejaarde recidiverende dronken geweldpleger veel en veel beter vanaf dan als stelende tiener. Dat zou nu vast heel anders gaan.


Bron: Rechterlijk Archief Vlaardingen, Criminele rollen, inv.nr. 11.

Reacties