Direct naar navigatie

Arm of Rijk: aan tafel

Door: admin, Thema's: Rijk en Arm

Mooie en dure spullen lijken altijd producten voor de rijken geweest te zijn. Zij wilden zich niet alleen van de armen onderscheiden, maar ook binnen hun eigen groep moesten ze laten zien hoe belangrijk en smaakvol ze wel niet waren. Dit deden ze onder andere door het materiaal waaruit hun gebruiksvoorwerpen werden gemaakt.

Tinnen bord - Joffer Aechtenwoning. De rijken hadden servies van metaal. Dit exemplaar is gevonden bij de Joffer Aechtenwoning, waar vroeger een kasteelterrein lag. Foto: J. van den Berg.

Ringbeker - Brede Steeg. Naast metaal was servies van glas luxueus. Dit exemplaar is rond 1600 in de Bohemen gemaakt. Hiermee kon je gasten die bij je over de vloer kwamen imponeren. Foto: J. van den Berg.In oplopende luxe zijn dit hout, aardewerk, glas en metaal. Bij opgravingen ter hoogte van de Prinses Beatrixlaan is een tinnen bord uit de 14e eeuw gevonden. En uit een oude afvalput aan de Zomerstraat komt een glazen ringbeker uit de 17e eeuw. Deze put bevatte ook twee mooi versierde mesheften, die op een zekere rijkdom van de bewoners duiden.

Mesheft - Brede Steeg. Versiering is iets voor de rijken. Zeker als het zo mooi van vorm is als dit mesheft, dat uit dezelfde opgraving als het dure Boheemse glas tevoorschijn kwam. Foto: J. van den Berg.Vergelijk deze mesheften eens met het houten exemplaar uit dezelfde eeuw, dat is aangetroffen in de Landstraat/ Vossenstraat. Wat zou meer indruk op gasten hebben gemaakt?

Mesheft - Landstraat/ Vossenstraat. Dit mesheft stamt uit de 17e eeuw, dezelfde tijd als de rijkversierde voorwerpen. Foto: J. van den Berg.Ach, de arme had helemaal niets aan schone schijn. Hij kon zich geen mee-etende gasten veroorloven. Als bord gebruikte hij bijvoorbeeld een homp oud roggebrood. Als je dus erg arm was, dan at je gewoon je bord op.

Kan - Steenhuizen. Deze kan is versierd met gekleurd glazuur en opgelegde kleistrips in de vorm van schelpen en banden. Foto: J. van den Berg.Ook in aardewerk is welstand te onderscheiden, bijvoorbeeld door een bepaalde versiering. En net zoals bij de exotische etenswaren waren geïmporteerde voorwerpen meer luxueus omdat ze van ver moesten komen.

Kan - Markt (Stadhuis). De rijken gebruikten servies dat van ver kwam, bijvoorbeeld deze kan die in de 13e eeuw in Duitsland werd gemaakt. Foto: J. van den Berg.In een kasteelgracht op d'Engelsche Boomgaert en in ons stadshart is drinkservies gevonden dat in de 13e eeuw in Duitsland en Zuid-Limburg is gemaakt. In die tijd moest de gewone man het doen met de dingen die in de buurt gemaakt konden worden, zoals een kogelpot en een houten bekertje.

Houten nap - Hoogstraat. In het rijtje van luxematerialen behoort hout tot de lage categorie. Foto: J. van den Berg.

Inheems-Romeinse pot - Bedrijventerrein Hoogstad. Dit potje kan best wel eens op de tafel van de 'gewone' man gestaan hebben. Het voorwerp is lokaal gemaakt en vertoont weinig luxe. Foto: J. van den Berg. Zelfs in de Romeinse tijd zie je het verschil. Lokaal aardewerk werd met de hand vormgegeven.

Geïmporteerd Romeins aardewerk - Bedrijventerrein Hoogstad. Dit voorwerp is op een draaischijf gemaakt. De vorm van de pot is niet typisch Romeins, maar eerder lokaal. Zo konden de rijkeren zich toch onderscheiden, zonder echt contact met hun eigen cultuur te verliezen. Foto: J. van den Berg.De geïmporteerde goederen onderscheiden zich doordat ze op een draaischijf of in mallen werden gemaakt. Kijk maar eens naar het verschil en beeld je in waarmee de rijken en de armen hun maaltijd nuttigden.

Reacties