Direct naar navigatie

Voorverkiezing 'Stuk van het Jaar' 2016

Door: Stadsarchief Vlaardingen, Periode: 1600 - 1949, Thema's: Jeugd en onderwijs, Oorlog, Gezag en politiek

Kies het mooiste, meest bijzondere of leukste archiefstuk! Nederlandse archiefinstellingen gaan de komende maanden voor het derde opeenvolgende jaar op zoek naar hun mooiste, spannendste of leukste archiefstuk.

Ook het Stadsarchief Vlaardingen dook hiervoor de depots in. Deze landelijke verkiezing van het ’Stuk van het Jaar’, laat zien welke interessante, vreemde, mooie, spannende en bijzondere archiefstukken zich in de Nederlandse archiefinstellingen bevinden. Dit jaar is het thema ‘Grenzen’, aansluitend bij de ‘Maand van de Geschiedenis’. De winnaar wordt bekend gemaakt in oktober, tijdens de afsluiting van de ‘Maand van de Geschiedenis’.

Vlaardingen kent een lange bewoningsgeschiedenis. Tót het jaar 1276 wordt het verhaal van de kleine nederzetting ‘Flardinga’ uitsluitend verteld door de vele, vaak spectaculaire vondsten die archeologen in de bodem aantroffen. Deze gaan terug tot bijna 6000 jaar geleden. Vanaf 1276 is de geschiedenis van de stad in woord, beeld en geluid vastgelegd. Uit dat jaar dateert ons alleroudste archiefstuk, een charter van graaf Floris V.
Een kleine 750 jaar lief en leed van het stadsbestuur en de Vlaardingse inwoners is zorgvuldig opgeslagen op drie kilometer archiefplanken. Rijen en rijen zuurvrije archiefdozen vol interessante archivalia.

De keuze van het Stadsarchief viel uiteindelijk op onderstaande drie bijzondere archiefstukken die we inzetten bij de voorverkiezing.

Keuze I

Verzetskrant gemaakt door leerlingen van groep 7, mei 2016 (maart 1941)
Een verzetskrant ingeleverd door groep 7 van Daltonschool De Klinker doet de grens tussen heden en verleden vervagen. Zó dichtbij kan vroeger dus zijn.
De jonge makers van deze en andere ingeleverde verzetskranten vonden inspiratie in het dossier met daarin de processtukken van de leden van verzetsgroep 'De Geuzen'.

Deze allereerste verzetsstrijders in Nederland liepen door hun onbevangenheid en onderschatting van de wreedheid van de bezetter al snel tegen hun eigen grenzen op. Al een halfjaar na de oprichting van de groep, werden 230 leden gearresteerd en naar de Scheveningse gevangenis gebracht. Vijftien Geuzen en drie Februaristakers werden daarna,  op 13 maart 1941 op de Waalsdorpervlakte doodgeschoten. De meeste andere gearresteerde Geuzen belandden in Buchenwald en andere concentratiekampen en keerden helemaal niet, of verzwakt en getraumatiseerd terug.

Tijdens het bezoek aan het Stadsarchief voor een educatief project over de Tweede Wereldoorlog, gaan de leerlingen onder meer in de depots op zoek naar de archiefdoos waarin zich de stukken van het Geuzenproces bevinden. Hierdoor komt het verleden dat zo ver weg lijkt, plotseling heel dichtbij.
De verzetskranten die de leerlingen na afloop maken, staan symbool voor hoe belangrijk het is om de geschiedenis te laten voortleven bij de jeugd van nu. Alle verzetskranten krijgen een plek in de Handschriften- en documentatieverzameling en vormen daarmee weer een archief voor later.
Lees meer over het onderwijsproject

Keuze 2. Miniatuurboekje, tweede helft 18e eeuw
Nog net binnen de grenzen van het waarneembare valt het in perkament gebonden miniatuurboekje dat slechts 28 bij 22 millimeter groot is. In het 18e-eeuwse miniboekje staan de wapens van achtentwintig voornamelijk Hollandse en Zeeuwse stads- en dorpswapens afgebeeld. Ondanks hun formaat zijn de met inkt getekende en met de hand ingekleurde wapentjes soms zeer gedetailleerd.
Het gaat naast het wapen met de rode leeuw van Vlaardingen om de wapens van Arnemuiden, Asperen, Beverwijk, Bommenede, Brouwershaven, Geervliet, Goeree, Goes, ’s-Gravenhage, ’s-Gravenzande, Grootebroek, Heenvliet, Heukelum, IJsselstein, Leerdam, Middelburg, Nieuwpoort, Schagen, Sint-Maartensdijk, Tholen, Veere, Vianen, Vlissingen, Vronen (= Sint-Pancras), Workum, Zevenbergen en Zierikzee. Helaas is de maker van het boekje onbekend (bron: Archiefbibliotheek, ongeïnventariseerde aanwinsten). Meer informatie in dit persbericht.

Keuze 3- Ingekleurde handschriftkaart van het gebied rond de/het Zouteveense Meer in het voormalige Zouteveen, dat nu op het grondgebied van Schipluiden ligt, dus van de tegenwoordige gemeente Midden-Delfland, 1635/1689. 
Op 2 november 1635 heeft de landmeter van het Hof van Holland, Johan van Beest, de boerderij en landerijen van Adam van Groenewegen gemeten en in kaart gebracht. Dat resulteerde in deze schitterende, handgetekende kaart van de percelen (in lichtgroen aangegeven) van laatstgenoemde. Van Groenewegens boerderij en opstallen zijn bovenaan de kaart te zien. De percelen liggen half rondom De Souteveense Meer, een kom in het veenlandschap die pas in de 19e eeuw door slecht onderhoud verlandde. De landmeter kwam na zijn meting uit op ruim negentien 19 morgen (= 16 hectare).
Daarnaast zijn de landerijen van onder anderen Gerrit Janszoon Blanckert en de boerderij van Adriaen Dirckzoon Mostert op de kaart aangegeven. Links is nog een klein stukje te zien van De Cade (de huidige Trekkade) langs de Vlaardingse Vaart. Het land van Pieter Pauwelszoon en zijn niet genoemde mede-eigenaren wordt begrensd door de Zouteveenseweg en de ‘Slingsloot’ (= Slinksloot), die dwars door de landerijen heen loopt. De handschriftkaart wordt bekroond met een fraaie windwijzer.
Dit is een kopie van die kaart, op 28 december 1689 gemaakt om met andere kaarten te worden opgenomen in het grote ‘Register van d’ heerlikheyd van den Souteveen’ (bron: Archieven Heerlijkheid Zouteveen en De Lier, inv. nr. 1).

Welk archiefstuk gaat meedingen naar de titel ‘Stuk van het Jaar’?
Zo, dit zijn de drie genomineerden van het Stadsarchief. Nu is de beurt aan u. Welk archiefstuk gaat wat u betreft meedingen naar de titel ‘Stuk van het Jaar 2016’?
U kunt via het Intense Debate-venster hieronder tot en met 31 augustus a.s. uw mening geven. Wij zijn benieuwd! Wilt u de stukken ‘live’ zien, dan kan dat vanaf dinsdag 5 juli in de Topografisch-historische Atlas van het Stadsarchief, Plein Emaus 5, 3135 JN Vlaardingen. Daar kunt u de archivalia van dinsdag tot en met vrijdag van 9-17 uur bekijken. Hier staat ook een stembus.

Deze competitie wordt georganiseerd door BRAIN (Branchevereniging Archiefinstellingen Nederland). Doel is om een groter publiek te laten zien wat voor moois er allemaal in de Nederlandse archieven ligt. Meer informatie: http://www.onsdna.nl/stuk-van-het-jaar/

Reacties