Direct naar navigatie

Contétekening van interneringskamp 'De Vergulde Hand'

Door: Stadsarchief Vlaardingen

De inwoners van Vlaardingen kunnen het niet geloven, als op de avond van 4 mei berichten over de radio doorkomen over de capitulatie van Duitsland. De dag daarna dringt de boodschap pas goed door. Het is dus écht zo, Nederland is bevrijd! De vreugde om het einde van die afschuwelijke oorlogstijd overheerst. Toch zijn er ook groepen die schreeuwen om vergelding, boordevol wraakgevoelens zitten. Meteen al op die vijfde mei worden de ‘moffenmeiden', de liefjes van de Duitsers, hardhandig aangepakt…..

Arrestaties door de BS

Enkele dagen later arresteren de Burger Strijdkrachten Landwachters en andere NSB ‘ers, nog meer moffenmeiden en iedereen die heulde met de vijand.
De arrestanten worden op twee plekken ondergebracht; in het Raadhuis van de sinds 1941 voormalige gemeente Vlaardinger-Ambacht en in een schoolgebouw in de Groen van Prinstererstraat. In opdracht van het Militair Gezag wordt begonnen met de bouw van een kamp aan de Maassluissedijk. Precies op de plek waar tijdens de bezetting Duitse afweerstellingen stonden ter verdediging van de industrieterreinen. Begin juli wordt al een honderdtal gedetineerden overgebracht.

Een overzichtstekening van Bewarings- en Verblijfskamp 'De Vergulde Hand', 1947

Hoe ziet het kamp eruit?

Het Bewarings- en Verblijfskamp 'De Vergulde Hand' strekt zich uit over een smalle strook van de Maassluissedijk tot aan de Maas, die rondom is afgezet met prikkeldraad.
De legeringsruimte voor de gedetineerden is in de vorm van een rechthoek gebouwd. Alle barakken lopen in elkaar over, aan de buitenzijde zitten geen ramen en deuren. Twee grote deuren geven toegang tot het kamp, één aan de Maassluissedijk en één aan de kant van de Nieuwe Maas. Vanaf twee torens houden bewakers de boel dag en nacht in de gaten. ’s Nachts doen ze dat met behulp van zoeklichten.

De gedetineerden bouwen het kamp zelf verder af. Ook alle andere werkzaamheden doen zijzelf, zodat het bewakend personeel alleen een controlerende taak heeft. Men zet de gedetineerden ook in bij diverse bedrijven en fabrieken buiten het kamp. Om voor hen de arbeid enigszins aantrekkelijk te maken, treft men een regeling die ervoor zorgt dat de gedetineerden tien procent van hun loon aan hun gezinnen mogen sturen. Later is deze regeling nog verbeterd.

Geestelijke verzorging en persoonlijke ontwikkeling

Diverse predikanten en een aalmoezenier worden ingezet voor de geestelijke verzorging van het groeiend aantal gedetineerden. Dat doen zij door kerkdiensten en spreekuren te houden en door ziekenbezoeken af te leggen. Door persoonlijk contact proberen de predikanten de gedetineerden geestelijk zoveel mogelijk bij te staan. Ook een sociaal verzorger maakt deel uit van het team.
De gedetineerden krijgen eveneens de gelegenheid om diverse cursussen te volgen. Hiervan maken circa tweehonderdveertig gevangenen gebruik.

Ter heroriëntatie en ontwikkeling organiseert men lezingen en door een bibliotheek te faciliteren kan iedere gedetineerde zich ontspannen en/of ontwikkelen.
Tientallen zelfgemaakte affiches die zich in de collectie van het Stadsarchief bevinden, getuigen van de vele ontspannings- en filmavonden. Ook aan sport en spel wordt gedacht. Men handbalt, bridget, damt en schaakt heel wat af. De radio zorgt daarbij voor een vrolijke noot.

           

De Stichting Toezicht Politieke Delinquenten tracht gedetineerden in moeilijkheden op elk gebied te helpen. Geleidelijk aan kunnen gedetineerden die zich niet ernstig hadden misdragen, door bemiddeling van de stichting vrij spoedig weer in de samenleving worden opgenomen.
Op 31 januari 1948 wordt kamp 'De Vergulde Hand' opgeheven.

Dankzij deze indrukwekkende contétekening die een gedetineerde in 1947 van het hele kamp maakte, krijgen we een goed beeld ervan. Het is op een situatieschets na, de enige overzichtsafbeelding die het Stadsarchief Vlaardingen bezit.

'Stuk van het Jaar’ 2014

Wordt deze tekening het 'Stuk van het Jaar' van 2014? Het is namelijk tijdens de lokale voorverkiezing door het publiek verkozen boven twee andere archiefstukken die geselecteerd waren om mee te doen aan de landelijke verkiezing van dit evenement in de Maand van de Geschiedenis, oktober 2014. Stemmen kan tot en met 31 oktober op http://www.onsdna.nl/sa-vlaardingen/

Bronnen:

- Contétekening van interneringskamp 'De Vergulde Hand', inv. nr. PRVL 798
- Aantekeningen van de sociale verzorger van het bewarings- en verblijfskamp 'De Vergulde Hand', inleiding. Arch.nr. 0058 (1946-1948)
-  Kornaat, drs. K., ‘De schok van het onbekende’ – Vlaardingen tijdens crisis, bezetting en bevrijding (1936-1947)                                                                                                                                -                                                                                                    - Drie affiches uit interneringskamp 'De Vergulde Hand', inv. nrs. AFVL022, AFVL032 en AFVL036

Reacties