Direct naar navigatie

'De Godvreezende zeeman'

Door: Stadsarchief Vlaardingen, Periode: 1700 - 1799, Thema's: Visserij, Geloof

In onze archiefbibliotheek bevindt zich een klein maar lijvig en bijna stukgelezen boekwerkje. Het bood troost en gaf kracht aan visserslieden die langdurig en ver van huis en haard de zeeën bevoeren. We hebben het over een unieke aanwinst...

 'De Godvreezende zeeman' : afkomstig uit een nalatenschap

Onlangs ontvingen wij uit een nalatenschap een bijzonder boekje. Het is klein van formaat maar telt maar liefst 908 pagina's. Het gaat om 'De Godvreezende zeeman, ofte de nieuwe Christelijke zeevaart', naast de bijbel lange tijd hét boek voor godvruchtige visserslieden.

Zij gebruikten het aan boord om 'het plicht' (de scheepsgodsdienstoefening) te doen. De samensteller van dit preken-, gebeden- en gezangenboek is N.S. van Leeuwaarden. Deze heeft hierbij bruikbare passages en gebeden overgenomen uit een andere zeepostil, 'De Groote Christelycke Zee-vaert' genaamd. Door het zwaarmoedige karakter en het sombere taalgebruik raakte het in de jaren vijftig van de vorige eeuw uit de gratie. De aanwinst dateert uit 1761 en is een negende druk. De eerste druk verscheen al in 1709. Na de zesde druk, in 1742, verdrong 'De Godvreezende Zeeman' de bovengenoemde concurrent van die tijd, 'De Groote Christelycke Zee-vaert', waarvan het eerste exemplaar al in 1611 verscheen. Het boekwerkje is duidelijk veel gebruikt, maar goed bewaard gebleven. De pagina's zijn van geschept papier en de kaft is van perkament. Als we het openslaan zien we een fraai getekend voorblad, het frontispies, dat voor de latere uitgaven zorgvuldig nagetekend werd. In de bibliotheek van het Stadsarchief bevindt zich nog een ander exemplaar van 'De Godvreezende zeeman'. Dit is een uitgave uit 1882 en is door aanpassing van de spelling veel beter leesbaar.

Bron: "De 'Groote Christelycke Zeevaert' en 'De God-vreezende Zeeman', hun meer dan driehonderdjarige rol als toeverlaat voor de zeevarenden"/ S.J. de Groot.
In: Mededelingen van de Nederlandse Vereniging voor Zeegeschiedenis.- Nr. 34 (mei 1977).

Reacties